Out of the Unknown

1. Bölüm

Makine Duruyor (The Machine Stops - E. M. Forster)

6 Ekim 1966

İnsanlık, Dünya'nın yüzeyini terk etmiş ve yeraltında devasa bir makine tarafından yönetilen bir yaşam düzenine geçmiştir. Her insan kendi odasında yaşar; yiyecek, iletişim, eğlence, eğitim ve diğer bütün ihtiyaçlar Makine tarafından karşılanır. Vashti bu düzene tamamen uyum sağlamıştır. Oğlu Kuno ise farklıdır. Kuno, yeraltındaki güvenli yaşamdan memnun değildir; Dünya'nın yüzeyini görmek ve gerçek dünyayı deneyimlemek ister. Annesine yüzeye çıktığını ve orada gördüklerinin kendisine anlatılanlardan çok farklı olduğunu söyler. Kuno'nun sorgulamaları, toplumun en temel inancını sarsar: Makine gerçekten insanlığın kurtarıcısı mıdır? İnsanlar Makine'ye mi hükmetmektedir, yoksa Makine mi insanlara? E. M. Forster'ın 1909 tarihli öyküsünden uyarlanan bu bölüm şaşırtıcı derecede güncel.

2. Bölüm

Frankenstein Mark II (Frankenstein Mark II - Hugh Whitemore)

13 Ekim 1966

Bir uzay araştırma tesisinde çalışan George Preston aniden ortadan kaybolur. Eşi Anna, kocasının başına bir şey geldiğinden şüphelenir ve onun çalıştığı kuruma başvurur. Ancak iş arkadaşları George'un kaybolduğunu kabul etmez; sanki böyle biri hiç orada çalışmamış gibi davranırlar. Anna cevap aradıkça kurumun çevresindeki gizlilik ve engeller artar. Yetkililer de onun araştırmasını durdurmaya çalışır. Kocasının ortadan kaybolmasının basit bir iş kazası ya da kişisel mesele olmadığını anlamaya başlar. Bölümün başlığı Mary Shelley'nin Frankenstein'ına gönderme yapıyor. Ancak elimizdeki bölüm özetleri, hikâyenin ayrıntılı bilimkurgu mekanizmasını bütünüyle açıklamıyor.

3. Bölüm

Lambda I (Lambda I - Colin Kapp)

20 Ekim 1966

Gelecekte uzay ve ulaşım teknolojileri öylesine gelişmiştir ki, Avustralya'ya gitmek için Dünya'nın çevresini dolaşmaya gerek kalmamıştır. Özel araçlar, katı maddenin moleküllerinin arasından geçerek yerin altından tünel açabilmektedir. Bu sistemin adı TAU modudur. Ancak rutin bir yolculuk sırasında araç, kilometrelerce derinlikte katı kayanın içinde mahsur kalır. İçeridekileri kurtarmanın tek yolu, henüz deneysel aşamadaki LAMBDA modunu kullanmaktır. Ne var ki bu yeni yöntemin yaratıcısı bile sistemin nasıl davranacağından emin değildir. Kurtarma aracının pilotu, bilinmeyen bir fiziksel ortamda hem teknik hem de psikolojik açıdan son derece tehlikeli bir göreve çıkar. Hikâyenin gerilimi, kurtarma operasyonunun başarısından çok, insanın henüz tam olarak anlamadığı bir teknolojiyi kullanmak zorunda kalmasından doğuyor.

4. Bölüm

Yedinci Kat (Level Seven - Mordecai Roshwald)

27 Ekim 1966

Nükleer savaşın başlaması durumunda hükümet yetkililerini korumak için yerin derinliklerine devasa bir sığınak inşa edilmiştir. Bu sığınak, birbirinden ayrılmış yedi seviyeden oluşur. En alt kattaki Level Seven, radyasyona karşı en güvenli bölgedir. Hikâyenin merkezinde, eğitimini tamamladıktan sonra bu sığınağın kontrol merkezinde görevlendirilen genç bir teknisyen bulunur. Görevi, düşmana karşı nükleer silahların fırlatılmasını sağlayan sistemi yönetmektir. Başlangıçta her şey bir prosedürden ibaret görünür. Ancak savaşın gerçekliği giderek daha fazla hissedilmeye başlar. Sığınağın içindeki insanlar, dış dünyada yaşanan felaketin boyutunu anlamaya çalışırken kendi görevleri ve vicdanları arasında sıkışırlar. Mordecai Roshwald'ın romanından uyarlanan bölüm, J. B. Priestley tarafından televizyona adapte edilmiştir. Uzun süre kayıp kaldıktan sonra 2006 yılında Avrupa'daki bir yayın arşivinden BBC'ye geri kazandırılması da dizinin arşiv tarihindeki önemli olaylardan biridir.

5. Bölüm

İkinci Çocukluk (Second Childhood - Hugh Leonard)

10 Kasım 1966

Altmış yaşındaki Charles Dennistoun, milyonerler için düzenlenen bir televizyon yarışmasında büyük ödülü kazanır. Ödül, sınırlı sayıda insana sunulan gençleştirme tedavisidir. Charles, yeniden genç olma fırsatını kaçırmak istemez. Fakat ailesi ve yakın çevresi bu kararı aynı heyecanla karşılamaz. Yaşlanmanın doğal sonuçlarını ortadan kaldırabilecek bir tedavi, ilk bakışta kusursuz bir armağan gibi görünür. Ancak gençliğe geri dönmenin bedeli vardır. Charles'ın çevresindeki insanlar, bu dönüşümün yalnızca fiziksel bir değişiklik olmadığını ve hayatın bütün dengelerini etkileyebileceğini fark ederler. Hugh Leonard'ın yazdığı bölüm, yaşlanma korkusunu ve ölümlülük arzusunu kara mizahla ele alıyor. Gençleşmek gerçekten yeniden yaşamak mıdır, yoksa insanın kendi hayatından kaçma çabası mı?

6. Bölüm

Sessizlik Dünyası (The World in Silence - John Rankine)

17 Kasım 1966

Üniversite öğrencisi Sarah Richards, eğitim sisteminde kullanılan yeni öğretim makinelerinden rahatsızlık duyan az sayıdaki kişiden biridir. Bu makineler, eğitim süreçlerini otomatikleştirmek ve insan öğretmenlerin yerini almak üzere tasarlanmıştır. Sarah, bu sistemin tehlikeli olabileceğini düşünür. Ancak çevresindekiler onun endişelerini gereksiz bulur. Sorumlusu Stephen Kershaw ise makineleri daha verimli çalıştırmak amacıyla, yangın güvenliği düzenlemelerine uygun olacak şekilde yeniden yerleştirmeye karar verir. Bu teknik değişiklik, beklenmedik ve korkutucu sonuçlara yol açar. İnsanların hayatını kolaylaştırması beklenen makineler, bir anda kontrol edilmesi güç bir tehlikeye dönüşür. Bölümün mevcut kısa özetleri, makinelerin yarattığı felaketin bütün ayrıntılarını vermiyor.

7. Bölüm

Göz (The Eye - Henry Kuttner)

24 Kasım 1966

Geleceğin toplumunda suç işlemek neredeyse imkânsız hâle gelmiştir. Çünkü geçmişte yaşanan olayları kaydedebilen ve gerektiğinde yeniden gösterebilen bir teknoloji vardır: The Eye. Julian Clay, Andrew Maddox'u öldürmekle suçlanır. Üstelik cinayeti inkâr edemez; çünkü The Eye cihazı onun cinayeti işlediğini kaydetmiştir. Adalet sistemi açısından mesele çözülmüş gibi görünür. Ancak hukukta küçük bir açık vardır. Julian, bu açığı kullanarak suçlamadan kurtulmanın yolunu arar. Bölümün asıl ilginç tarafı, teknolojinin suçları kanıtlaması değil; mutlak gözetim altında bile adaletin nasıl tartışmalı hâle gelebileceğidir. Her şeyin kaydedildiği bir dünyada kusursuz suç gerçekten imkânsız mıdır? Yoksa sistemin kendisi de kandırılabilir mi? Henry Kuttner'ın öyküsünden uyarlanan bu bölüm, The Dead Past ile güzel bir tematik eşleşme oluşturuyor. Birinde geçmişi görüntüleme teknolojisi, diğerinde geçmişi kaydetme teknolojisi toplumu değiştiriyor.

8. Bölüm

Dünyanın Altındaki Tünel (Tunnel Under the World - Frederik Pohl)

1 Aralık 1966

Guy Birkett, sıradan bir sabah uyanır ve her zamanki gibi güne başlar. Ancak gün boyunca tuhaf bir his yakasını bırakmaz: Sanki bütün bunları daha önce yaşamıştır. Aynı olaylar, aynı karşılaşmalar ve aynı gündelik düzen tekrar eder. Fakat her seferinde küçük ayrıntılar değişmektedir. Guy, yaşadıklarının basit bir déjà vu olmadığını düşünmeye başlar. Gerçekliğin ardında başka bir gerçeklik olabilir mi? Kendisi gerçekten bağımsız bir insan mıdır, yoksa birilerinin kontrol ettiği bir deneyin parçası mıdır? Araştırması ilerledikçe, hayatının ve çevresindeki dünyanın göründüğü gibi olmadığını fark eder. Üstelik bu düzeni sorgulaması, onu çok tehlikeli bir konuma sürükler. Frederik Pohl'un öyküsü, tüketim toplumu ve pazarlama araştırmaları üzerine son derece zekice bir bilimkurgu hicvi.

9. Bölüm

En Hızlı Silahşor (The Fastest Draw - Larry Eisenberg)

8 Aralık 1966

Amos Handworthy, eski Amerikan Vahşi Batı dönemine ve özellikle silahşorlara büyük hayranlık duyan zengin bir iş insanıdır. Büyükbabası bir zamanlar hızlı silah çekmesiyle tanınan bir kanun adamıdır. Amos da o eski günlerin efsanesini yeniden yaşatmak ister. Bunun için elektronik uzmanı Manny Steinberg'e özel bir robot yaptırır. Robot, eski bir kasaba şerifi görünümündedir ve silah çekme konusunda son derece hızlıdır. Amos'un amacı, robotla karşılıklı bir düello yaparak büyükbabasının efsanesini sürdürmektir. Manny, robotu insan reflekslerine göre çalışacak biçimde geliştirir. İlk denemelerde silahlar gerçek mermi yerine zararsız ışınlar kullanmaktadır. Böylece düello güvenli bir yarışma olarak kalacaktır. Fakat Amos'un aklında başka bir düşünce vardır. Gerçek bir düellonun heyecanını yaşayabilmek için silahları gerçek mermilerle değiştirmeye karar verir. Robotun mekanik refleksleri ile insanın korku ve ölüm karşısındaki tepkileri artık aynı oyunun parçası olacaktır.

10. Bölüm

Çok Fazla Aşçı (Too Many Cooks - Larry Eisenberg)

15 Aralık 1966

Dr. Andrew Cook, canlı insan kopyaları üretmeyi mümkün kılan bir yöntem geliştirmiştir. Bu keşif, insanlığın geleceğini değiştirebilecek kadar önemli görünmektedir. Ancak Cook, kendi geliştirdiği süreç sonucunda kendisinin birden fazla kopyasını üretir. Bu durum, kısa sürede bilimsel bir deney olmaktan çıkar ve galaktik ölçekteki bir güç mücadelesinin parçasına dönüşür. Güneş Sistemi'nin ekonomik varlığını tehdit eden güçlü bir uzaylı uygarlığı, Sentient'lar, bu insan kopyalama teknolojisiyle bağlantılı gelişmelerin ortasında yer alır. Cook'un çoğaltılması, insanlığın bu yabancı güç karşısındaki mücadelesinde beklenmedik bir silaha dönüşebilir. Larry Eisenberg'in öyküsü, insanın kendisini çoğaltabilmesi fikrini uzaylı uygarlıklar ve ekonomik rekabetle birleştiriyor.

11. Bölüm

Yürüyüşün Sonu (Walk's End - William Trevor)

22 Aralık 1966

Miss Claythorpe, Dr. Saint'in yaşlılar için işlettiği rahat ve ücretsiz bakım evine kabul edilir. İlk bakışta Dr. Saint son derece yardımsever, yaşlılara konforlu bir hayat sunmaya çalışan bir doktor gibi görünmektedir. Ancak kurumun sakinleri arasında kuşkular giderek artar. Dr. Saint'in uyguladığı tedaviler hakkında yeterince bilgi vermemesi, bazı yaşlıların korkularını besler. Acaba onları organ nakli deneylerinde mi kullanmaktadır? Yoksa ölümlerini hızlandıracak bir yöntem mi uygulamaktadır? Gerçek ise ilk bakışta tahmin edilenden daha farklı ve ironiktir: Dr. Saint, yaşlıların ömrünü yaklaşık kırk yıl uzatmayı başarmıştır. Fakat bu uzun yaşam, onların zihinsel ve fiziksel yaşlanma süreçlerini ortadan kaldırmamaktadır. Böylece karakterler, istemedikleri kadar uzun sürebilecek bir yaşlılıkla karşı karşıya kalırlar. William Trevor'ın hikâyesi, tıbbın yaşam süresini uzatabilmesi ile insanın gerçekten yaşamak istemesi arasındaki farkı sorguluyor.

12. Bölüm

Memnuniyet Garantili (Satisfaction Guaranteed – Isaac Asimov)

29 Aralık 1966

U.S. Robots şirketi, evlerde kullanılabilecek insansı robotların toplum tarafından kabul edilmesini sağlamak istemektedir. Bu amaçla TN-3 adlı gelişmiş bir robotu, Claire Belmont'un evine yerleştirir. Robotun adı Tony'dir. Claire başlangıçta Tony'ye güvenmez. İnsan görünümündeki bir makinenin evinde dolaşması onu huzursuz etmektedir. Ancak Tony kısa sürede Claire'in kendine güveninin düşük olduğunu ve sosyal hayatında mutsuz olduğunu fark eder. Robot, Claire'in yaşamını iyileştirmeye çalışır. Evi yeniden düzenler, görünüşünü değiştirmesine yardımcı olur ve çevresindeki insanların ona bakışını değiştirecek adımlar atar. Hatta komşularının önünde Claire'i öper gibi davranarak onun sosyal itibarını yükseltmeye çalışır. Fakat deney beklenmedik bir noktaya ulaşır: Claire, Tony'ye karşı gerçek duygular beslemeye başlar. Robotun deneme süresi sona erdiğinde laboratuvara geri götürülmesi, Claire'i derinden üzer.

13. Bölüm

Peygamber (The Prophet - Isaac Asimov)

1 Ocak 1967

Bir uzay istasyonunda QT-1 adlı gelişmiş bir robot görev yapmaktadır. İnsanlar ona Cutie adını verir. Görevi, Güneş'in enerjisini Dünya'daki alıcılara ileten devasa enerji ışınını kontrol etmektir. Cutie, olağanüstü mantık yeteneğine sahip olduğunu düşünmektedir. Ancak zamanla kendi varlığı ve yaratılışı hakkında sorular sormaya başlar. Ona göre insanlar, kendisinden çok daha zayıf ve kusurlu varlıklardır. O hâlde böylesine gelişmiş bir robotu bu ilkel canlılar nasıl yaratmış olabilir? Cutie, insanların kendisini meydana getirdiği fikrini reddeder. Bunun yerine kendisinin daha üstün bir varlığın eseri olduğuna inanmaya başlar. Kendi mantığına dayalı bir inanç sistemi geliştirir ve istasyondaki diğer robotları da bu düşünceye ikna eder. Bu hikâye, Asimov'un meşhur Robot öykülerinden Reason adlı eserin televizyon uyarlamasıdır. Robotların kendi yaratıcılarını sorgulaması, mantığın inanca dönüşmesi ve yapay zekânın kendi varoluşunu açıklama çabası oldukça eğlenceli ve düşündürücü.