Lyndon B. Johnson

Doğum: 27 Ağustos 1908, Stonewall, Texas, USA · Ölüm: 22 Ocak 1973

Lyndon Baines Johnson (İngilizce telaffuz: /ˈlɪndən ˈbeɪnz ˈdʒɑnsən/; 27 Ağustos 1908 - 22 Ocak 1973), Amerika Birleşik Devletleri'nin 36. başkanı olarak görev yapan Amerikalı siyasetçi ve öğretmendi. 1961 ile 1963 yılları arasında başkan yardımcısı olarak görev yaptı ve John F. Kennedy'nin suikastının ardından başkanlık makamına geçti; bu görevini 1969'a kadar sürdürdü. Güneyli bir Demokrat olan Johnson, başkanlık öncesinde 1937'den 1949'a kadar Temsilciler Meclisi'nde ve 1949'dan 1961'e kadar Senato'da Teksas'ı temsil etti.

Siyasete Girişi

Demokrat Richard M. Kleberg'in 1931'de temsilciler meclisine seçilmesi ile Johnson'ı sekreteri olarak atadı. Bu Johnson'ın siyasetteki ilk adımı oldu. Kleberg bu süreç boyunca birçok görevini Johnson'a devrederek onun sorumluluk üstlenmesini sağladı. Franklin Delano Roosevelt'in New Deal adı verilen yeniden dağıtımcı refah devleti projesini destekledi. Senatoya seçilmek için 1941'de aday olsa da başarısız oldu. Senato seçiminin halihazırdaki temsilcinin ölmesi yüzünden gerçekleşmesinden ötürü temsilciler meclisindeki rolünü kaybetmedi. 1937-1949 arasında temsilciler meclisinde bulundu. İkinci Dünya Savaşı'nda Pasifik Cephesi'nde görev aldı. Askerlerin çektikleri sıkıntılara dair video kayıtları aldı. Gümüş Yıldız dahil olmak üzere hizmetlerinden ötürü dört adet madalya aldı. 1948 senesinde senatör adayı oldu ve 1961'e kadar buradaki rolünü devam ettirdi. Johnson senatoda çeşitli grupları bir araya getirerek istediği kanunların geçmesini sağlamasıyla tanınmıştır. 1954'te Demokratların senato çoğunluğunu elde etmesi ile beraber çoğunluk lideri haline gelmiştir. Johnson, "Johnson Treatment" (Johnson muamelesi) adı verilen ve konuştuğu insanların dibine girip vücut büyüklüğünü kullandığı ikna yöntemiyle de bilinir. 1960 yılında Demokrat Parti'nin aday adayı oldu fakat John F. Kennedy'e karşı kaybetti. Yine de John F. Kennedy tarafından Demokratik Parti'den başkan yardımcılığına aday gösterildi. Çok çekişmeli olan bu başkanlık seçiminde Cumhuriyetçi Parti'nin adayı Richard Nixon'dı. Seçimi John F. Kennedy-Lyndon B. Johnson ikilisi az bir farkla kazandılar. Başkan yardımcılığı döneminde Kennedy, Johnson'a fazla bir yetki vermedi. Sonuç olarak Johnson, Kennedy'nin başkanlığı döneminde arka planda kaldı. Ancak 22 Kasım 1963 tarihinde Kennedy'nin suikastı sonucu kendini beklenmedik bir şekilde başkanlık koltuğunda buldu.

Başkanlığı

Johnson başkan olduğunda John F. Kennedy'nin kurduğu kabineyi olduğu gibi muhafaza etti. Kennedy'nin vergi ve sosyal adalet politika önerilerinin genişletilmesini savundu. Johnson New Deal (Yeni Düzen) politikalarının devamını ve genişlemesini istiyordu ve buna uygun bir program uyguladı. İdeali ABD'de Büyük Toplum (Great Society) adını verdiği yoksulluktan arındırılmış herkesin yeterli sağlık koşullarına sahip olduğu müreffeh bir ülke kurmaktı. Bu amaçla Medicare adı verilen engellilere ve 65 yaşın üzerindeki yurttaşlara ücretsiz sağlık hizmetleri getiren bir sağlık sigortası sistemi kurdu. Irkçılığı karşı, 1964 ve 1968'de iki yurttaşlık hakları yasasının çıkmasını sağladı ve 1965'te siyahilerin oy kullanımı önündeki engelleri kaldıran bir başka yasayı onayladı. Yoksullukla mücadelede Büyük Toplum ve Yoksullukla Savaş sloganları kullandı. Engellilere, yaşlılara ve yoksullara ücretsiz sağlık programları, yoksul öğrencilere devlet yardımı, eğitime federal yardım, işsizlere iş eğitimi verecek ve iş bulmalarını sağlayan kurumlar (Head Start ve Job Corps), gençlere iş bulma programları, asgari ücretin yükseltilmesi, göçmenleri destekleyen bir kanun, silah kontrol yasaları, çevre koruma yasaları ve gıda yardımı programlarının devam ettirilmesi yine Johnson'ın eseridir. Johnson programının hemen hemen tamamını gerçekleştirmiştir. Onun döneminde yoksulluk belirgin oranda düşmüş ve siyahilerin ekonomik durumunda düzelme gözükmüştür. Daha sonra gelen Richard Nixon ve Gerald Ford hükûmetleri bile bu programları devam ettirmiş ve genişletmiştir. Bu politikalar Amerika'nın özellikle güney eyaletlerinde yoğunlanmış muhafazakar seçmenler Demokrat Parti'den Cumhuriyetçi Parti'ye kaymış, daha liberal olan kuzey eyaletlerindeki seçmenlerde de tam tersi bir hareket görülmüştür. Bunun sonucu olarak 1964 Amerikan seçimlerinde Johnson'ın kaybettiği 6 eyaletten 5'i güney eyaletlerinden olmuştur. Tarihçiler partilerin ideolojik olarak yer değiştirmesine party-switch adını vermektedir. 1964 Seçimlerinde Cumhuriyetçi Barry Goldwater'e karşı yarışmıştır. Johnson bu seçimde büyük bir farkla kazanmıştır. Kullandığı stratejisi televize anlamda reklamcılıkta önemli bir yer tutmuş, Bob Dole, Mondale gibi isimlier Lyndon'ın reklamlarının uyarlamalarını sonraki seçimlerde kullanmıştır. Johnson 1964 Seçimlerini kazansa da Vietnam Savaşı Johnson'un iç politikadaki amaçlarını gerçekleştirmesine fırsat vermedi. Vietnam'da Amerikalı askerlerin kayıplarının artmasıyla halk Johnson'a karşı döndü. Güneydoğu Asya'da komünist rejimlerin yayılmasını engellemek için Çin'e ve Kuzey Vietnam'a karşı yürütülen savaşın şiddetini arttırdı. Zorunlu askerliği uygulamaya koydu ve bu yüzden eleştirildi. Can kayıplarının artmasına rağmen anlamlı zaferlerin elde edilememesi, Tet Taarruzu'nun Amerika kamuoyunda bıraktığı etki yüzünden 1968 yılındaki seçimlerde bir kez daha başkan seçilme hakkına sahip olmasına rağmen adaylığını koymamaya karar verdi. Başkan adayı olarak yerine başkan yardımcısı Hubert Humprey geldi.

Kaynak: Vikipedi (CC BY-SA 4.0)