Cüneyt Türel

Doğum: 26 Ekim 1942, İstanbul, Türkiye · Ölüm: 1 Mayıs 2012

Cüneyt Türel (26 Ekim 1942, İstanbul - 1 Mayıs 2012, İstanbul), Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı. 1965-1995 arasında İstanbul Şehir Tiyatroları'nda oyuncu ve yönetmen olarak görev yaptı. 1995 yılında Aksanat Prodüksiyon Tiyatrosu'nun kurucuları arasında yer aldı; 2007 yılında kapanana kadar bu tiyatronun her oyununda oynadı. Oyuncu ve yönetmen olarak çeşitli tiyatro ödüllerine değer görüldü. Sinema filmi ve belgesellerdeki seslendirmeleri ile tanınır.

Hayatı

26 Ekim 1942 tarihinde Mehmetali-Sıdıka Türel çiftinin çocukları olarak İstanbul'da doğdu. 1959'da İstanbul Erkek Lisesi'nden mezun oldu. Tiyatroya lise öğrencisi iken 1958 yılında Yeşilay'ın "Yeşil Sahne" denilen kültür kolunda amatör olarak başladı. İlk defa Moliere’in "Zor Nikah" adlı oyununda İstanbul Erkek Lisesi Sahnesi'nde sahneye çıktı. 1959'da lise son sınıf öğrencisi iken sınava girerek İstanbul Üniversitesi Türk Talebe Birliği Gençlik Tiyatrosu'na liseli kontenjanından katıldı. Bu tiyatronuna Almanya'da Erlangen Tiyatro Festivali ve İtalya'da Messina Festivali'nde sahnelediği Musahipzade Celal'in Kafes Arkası oyununda rol aldı. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nde yükseköğrenim gördü. Üniversite öğrenciliği sırasında İstanbul Üniversitesi Türk Talebe Birliği Gençlik Tiyatrosu'nda amatör oyunculuğa devam etti. 1966'ya kadar Gençlik Tiyatrosu ile ilişkisi sürdü. Üniversite öğrenciliği sırasında 1963 yılında Gülriz Sururi - Engin Cezzar Tiyatrosu'nda Rus yazar Leonid Andreyev’in Aklın Oyunu adlı oyunda rol alarak profesyonel tiyatro oyunculuğa başladı. İki yıl bu toplulukta çalıştı. Bu arada Gençlik Tiyatrosu'nda Sermet Çağan'ın "Ayak Bacak Fabrikası" oyununu sahneye koydu. Oyun, Üniversitelerarası Erlangen Festivali'nde en iyi üç oyundan biri seçildi. Geçici olarak Sanat 6 Oyunları Tiyatrosu’na transfer oldu ve Peter Ustinov'un General Çöpçatan adlı oyunundaki Romanof rolünde ilk profesyonel başarısını elde etti. Ardından bir yıl boyunca Lale Oraloğlu Tiyatrosu'nda Bernard Shaw’un Pygmalion ve Sartre’ın Altona Mahpusları adlı oyunlarında rol aldı. 1965 İstanbul Şehir Tiyatroları kadrosuna girdi. İlk olarak Cimri oyununda rol aldı. Çeşitli oyunlarda oynamaya ve üniversite eğitimine devam eden Türel, mezun olduktan sonra askerlik hizmetini yapıp 1971'de tekrar Şehir Tiyatroları'na döndü, oyuncu ve yönetmen olarak birçok oyunda görev aldı. Bu dönemde, 1975 yılında Ajda Pekkan'ın "Palavra palavra" şarkısında yaptığı düetle tanındı. 1979'da Ayak Bacak Fabrikası oyununu İstanbul Şehir Tiyatroları'nda sahneye koydu ve Ulvi Uraz Övgüye Değer Yönetmen Ödülü'nü kazandı. Sanatçı, Vahşi Batı’daki rolüyle 1988 Avni Dilligil En İyi Erkek Oyuncu Ödülü’ne, Aç Tartuffe’deki rolüyle 1993 Avni Dilligil En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'ne değer görüldü. Şehir Tiyatroları'nda son olarak Anton Çehov’un "Vanya Dayı"sını sahneye koydu. 1995 yılında emekli oldu. Türel, Şehir Tiyatroları oyuncusu olduğu dönemde 1979 yılından itibaren çeşitli sinema, televizyon ve seslendirme çalışmaları da yaptı. Tarık Akan, Ediz Hun, Kevin Costner, Michael Forest seslendirdiği sinema oyuncularındandır. Reklam seslendirmeleri de yapan sanatçı, uzun yıllar Turkcell, OYAK Renault ve Opel'in sesi oldu. 1985 yılından itibaren altı yıl İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nda ders verdi. Şehir Tiyatroları'ndan emekli olduktan sonra Tiyatro İstanbul bünyesinde bir sezon "Sanat" adlı oyunda rol aldı. 1995 yılında Işıl Kasapoğlu ve Tilbe Saran ile birlikte Aksanat Prodüksiyon Tiyatrosu'nu kurdu. 2007 yılında kapanana kadar bu tiyatronun her oyununda oynadı. Abélard ve Héloise"deki rolü ile e 1996-1997 Avni Dilligil Tiyatro Ödülleri'nde En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'ne, "Sevilmek" oyunundaki rolü ile 4. Afife Tiyatro Ödülleri En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'ne değer görüldü. Misafir oyuncu olarak Kent Oyuncuları'nda (2004), Tiyatro İstanbul'un Çıkmaz Sokak Çocukları adlı oyununda (2007), Tiyatro Dot'un Karatavuk (2008) adlı oyununda rol aldı. 2007 yılından başlayarak rol aldığı Robert Wilson'un yönetimindeki "Rumi" (In the Blink of the Eye) oyunu Atina'da, Varşova'da ve Ravenna Festivalinde sergilendi. 2009 yazında İstanbul Tiyatro Festivali 'nin özel projesi kapsamında Rumeli Hisarı'nda sahnelenen, Amos Gitai'nin yönettiği, ünlü Fransız oyuncu Jeanne Moreau'nun başrolünü üstlendiği "Işığın Oğulları ile Karanlığın Oğullarının Savaşı" adlı oyunda Roma İmparatoru Titus rolünü canlandırdı. Tiyatro oyunculuğunun yanı sıra Gülbeyaz, Estağfurullah Yokuşu, Doktorlar gibi televizyon dizilerinde de oyunculuk yaptı. 2012 yılında İstanbul Tiyatro Festivali Onur Ödülü'ne değer görülen Türel, ödül töreninden kısa bir süre önce 1 Mayıs 2012'de İstanbul'da kanser nedeniyle tedavi gördüğü Amerikan Hastanesi'nde 69 yaşında öldü. Cenazesi 3 Mayıs 2012'de Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi. Ölümünden sonra 2012 yılında Beyoğlu'ndaki Halep Pasajı'nda yer alan Maya Sahnesi'ne adı verilmiştir.

Rol aldığı oyunlar

xxxx: Aklın Oyunu xxxx: Altona Mahpusları : Jean-Paul Sartre - Gürriz Sururi Tiyatrosu xxxx: Anahtar Sahipleri : İstanbul Şehir Tiyatrosu xxxx: Bizans Düştü : Turan Oflazoğlu - İstanbul Şehir Tiyatrosu xxxx: Caligula : Albert Camus - İstanbul Şehir Tiyatrosu xxxx: Cimri : Molière - İstanbul Şehir Tiyatrosu xxxx: Deli İbrahim : Turan Oflazoğlu - İstanbul Şehir Tiyatrosu xxxx: Fatih : İstanbul Şehir Tiyatrosu xxxx: General Çöp Çatan xxxx: Işığın Oğulları ile Karanlığın Oğullarının Savaşı xxxx: Kabare : Joe Masteroff - Gürriz Sururi Tiyatrosu xxxx: Kendini Bulmak : İstanbul Şehir Tiyatrosu xxxx: Linç : Kerim Korcan - İstanbul Şehir Tiyatrosu xxxx: Oyun Nasıl Oynanmalı : Vasıf Öngören - İstanbul Şehir Tiyatrosu xxxx: Pygmalion xxxx: Romeo ve Juliet : William Shakespeare - İstanbul Şehir Tiyatrosu xxxx: Rumi xxxx: Tek Kişilik Şehir : Behiç Aka - Aksanat Prodüksion Tiyatrosu xxxx: Yağmurcu : Richard Nash - İstanbul Şehir Tiyatrosu xxxx: Yunus Emre : İstanbul Şehir Tiyatrosu 1967: Cyrano de Bergerac : Edmond Rostand - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1967: Evvel Zaman İçinde : - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1967: Kendini Bulmak : Luigi Pirandello - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1967: Küçük Prens : Antoine de Saint-Exupéry - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1980: Bahar Noktası : William Shakespeare - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1983: Sevdiğim Adam : Recep Bilginer - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1983: Üçüncü Selim (oyun) : Turan Oflazoğlu - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1985: Antonius ve Cleopatra : William Shakespeare - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1986: Deli Bal : Anton Çehov - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1986: Vahşi Batı : Sam Shepard - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1987: Vişne bahçesi : Anton Çehov - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1988: Aç Sınıfın Laneti : Sam Shepard - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1989: Görüşme - Kutlama - Çağrı : Václav Havel - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1990: Kıral Lear : Wiliam Shakespeare - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1991: Mösyö Butterfly : David Henry Hwang - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1992: Tartuffe : Molière - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1994: Vanya Dayı : Anton Çehov - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1995: Nereye Kadar (Good) : Cecil Philip Taylor - Tiyatro İstanbul 1996: Sanat : Yasmina Reza - Tiyatro İstanbul 1997: Abelard ve Heloise: R.Duncan - Aksanat Prodüksion Tiyatrosu 1998: Alacaklılar: August Strindberg - Aksanat Prodüksion Tiyatrosu 1999: Molly S.: Brian Friel - Aksanat Prodüksion Tiyatrosu 2000: Sevilmek: Bilge Karasu - Aksanat Prodüksion Tiyatrosu 2001: Bay Knepp: Jorge Goldenberg - Aksanat Prodüksion Tiyatrosu 2003: Fernando Krapp Bana Mektup Yazmış : Tankred Dorst - Aksanat Prodüksion Tiyatrosu 2004: İki Hayat Sonra : Brian Friel - Knt Oyuncuları 2006: Kumarbazın Seçimi : Patrick Marber - Kent Oyuncuları 2006: Ördek Muhabbetleri : David Mamet - Aksanat Prodüksion Tiyatrosu 2007: Anna Karenina : Tolstoy / Helen Edmundson - Kent Oyuncuları 2008: Karatavuk : David Harrower - Tiyatro Dot 2008: Çıkmaz Sokak Çocukları : Lyle Kessler - Tiyatro İstanbul

Kaynak: Vikipedi (CC BY-SA 4.0)