Volodimir Zelenski
Doğum: 25 Ocak 1978, Krivoy Rog, Ukrainian SSR, USSR [now Kryvyi Rih, Ukraine]
Volodimir Oleksandroviç Zelenski (Ukraynaca: Володимир Олександрович Зеленський, Ukraynaca telaffuz: [woloˈdɪmɪr olekˈsɑndrowɪdʒ zeˈlɛnʲsʲkɪj]; d. 25 Ocak 1978), 2019'dan beri Ukrayna'nın altıncı ve şu anki devlet başkanı olarak görev yapan Ukraynalı politikacı, komedyen ve aktör. Ukraynalı Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Zelenski, Ukrayna'nın orta kesimindeki Dnipropetrovsk Oblastı'nın büyük şehirlerinden Krıvıy Rih'te anadili Rusça olan bir ailenin çocuğu olarak büyüdü. Oyunculuk kariyerinden önce Kiev Ulusal Ekonomi Üniversitesi'nden hukuk diploması aldı. Daha sonra komedi alanında kariyer yaptı ve kendisinin kurgusal bir… Ukrayna devlet başkanını canlandırdığı TV dizisi Halkın Hizmetkarı da dâhil olmak üzere film, çizgi film ve TV şovları üreten Kvartal 95 adlı yapım şirketini kurdu. Dizi 2015'ten 2019'a kadar yayınlandı ve son derece popüler oldu. Mart 2018'de Kvartal 95 çalışanları tarafından diziyle aynı adı taşıyan bir siyasi parti kuruldu. 31 Aralık 2018'de Zelenski, 2019 başkanlık seçimlerindeki adaylığını, dönemin Devlet Başkanı Petro Poroşenko'nun 1+1 televizyon kanalında yaptığı yeni yıl konuşmasıyla birlikte açıkladı. Siyasete yabancı olan Zelenski, seçim için yapılan kamuoyu yoklamalarında en önde gelen isimlerden biri hâline gelmişti. İkinci turda Poroşenko'yu yenerek %73,23 oy oranıyla seçimi kazandı. Kendisini düzen ve yolsuzluk karşıtı bir figür olarak konumlandırdı. Başkan olarak Zelenski, devletin ve ülke nüfusunun Ukraynaca ve Rusça konuşan kesimleri arasında birliğin savunucusu oldu. Başkan olarak göreve başlamasından kısa bir süre sonra yapılan erken parlamento seçimlerinde partisi ezici bir zafer kazandı. Yönetiminin ilk iki yılında Zelenski; Ukrayna Yüksek Şurası üyelerinin yasal dokunulmazlığının kaldırılmasını, ülkenin COVID-19 salgınına ve ardından gelen ekonomik durgunluğa verdiği yanıtı ve Ukrayna'da yolsuzlukla mücadelede bazı sınırlı ilerlemeleri denetledi. Başkanlık kampanyası sırasında Zelenski, Ukrayna'nın Rusya ile uzun süredir devam eden çatışmasını sona erdirme sözü verdi ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile diyalog kurma girişiminde bulundu. Yönetimi, 2021 yılında Rusya ile gerilimin tırmanmasıyla karşı karşıya kaldı ve Şubat 2022'de başlayan tam ölçekli bir Rus işgalinin başlatılmasıyla sonuçlandı. Zelenski'nin Rus askerî yığınağı sırasındaki stratejisi, Ukrayna halkını sakinleştirmek ve uluslararası topluma Ukrayna'nın misilleme yapma niyetinde olmadığına dair güvence vermekti. Başlangıçta yakın bir savaş uyarılarına mesafeli dururken, tehdide "dayanmak" için NATO'dan güvenlik garantileri ve askerî destek talep etti. İşgalin başlamasının ardından Zelenski, Ukrayna genelinde sıkıyönetim ve silahlı kuvvetlerde genel seferberlik ilan etti. Kriz sırasındaki liderliği kendisine uluslararası alanda büyük övgü kazandırdı ve Ukrayna direnişinin sembolü olarak nitelendirildi. Zelenski, 2022 yılı için Time Yılın Kişisi seçildi ve Ukrayna'da yapılan kamuoyu yoklamaları onu Ukrayna'nın en büyük devlet başkanı olarak gösterdi. Zelenski'nin görev süresinin aslında Mayıs 2024'te sona ermesi planlanıyordu, ancak devam eden Rus işgali ve bunun sonucunda devam eden sıkıyönetim, düzenli olarak planlanan başkanlık seçiminin yapılmasını engelledi. Görev süresinin bu şekilde uzatılması nedeniyle Zelenski, Ukrayna tarihinde Leonid Kuçma'dan sonra en uzun süre görev yapan ikinci cumhurbaşkanı oldu.
İlk yılları ve eğitimi
Volodimir Oleksandroviç Zelenski, 25 Ocak 1978'de o zamanlar Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nde bulunan Krıvıy Rih'te Yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Babası Oleksandr Zelenski, profesör ve bilgisayar bilimcisi olup Krıvıy Rih Devlet Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi'nde Sibernetik ve Bilgisayar Donanımı Bölümü başkanıdır; annesi Rymma Zelenska ise emekli bir mühendistir. Büyükbabası Semyon Zelenski, İkinci Dünya Savaşı sırasında Kızıl Ordu'da albay rütbesine ulaşan bir piyade olarak görev yaptı; Semyon'un babası ve üç erkek kardeşi Holokost'ta öldürüldü. Mart 2022'de Zelenski, büyük büyükanne ve büyükbabasının Alman birliklerinin bir katliam sırasında evlerini yakarak yerle bir etmesinin ardından öldürüldüğünü söyledi. Büyükannesi, Krıvıy Rih'ten Kazakistan'ın Almatı kentine yapılan bir Yahudi tahliyesinde ayrıldıktan sonra İkinci Dünya Savaşı'ndan sağ kurtuldu ve savaştan sonra Ukrayna'ya döndü. Zelenski, ilkokula başlamadan önce dört yıl boyunca Moğolistan'ın Erdenet şehrinde yaşadı. Babası, 1970'lerin ortalarından itibaren burada bir bakır madeni inşasına katkıda bulunmak için maden mühendisi olarak çalışıyordu ve bilgisayar bilimlerindeki yetkinliğini madencilik alanında uyguluyordu. Zelenski, çocukluğunu Rusça konuşarak geçirdi. 16 yaşında Yabancı Dil Olarak İngilizce Sınavı'nı geçti ve İsrail'de eğitim almak için burs kazandı, ancak babası gitmesine izin vermedi. Daha sonra, o dönemde Kiev Ulusal Ekonomi Üniversitesi'ne bağlı olan Krıvıy Rih Ekonomi Enstitüsü'nden hukuk diploması aldı, ancak hukuk alanında hiç çalışmadı.
Sanat kariyeri
Zelenski, 17 yaşında yerel komedi ekibine katılarak eski Sovyet ülkelerinde oldukça popüler olan KVN adlı yarışmaya katıldı. Kısa süre içinde yeteneği fark edildi ve Ukrayna'nın birleşik takımı "Zaporizhzhia-Kryvyi Rih-Transit" ekibine davet edildi. Bu takımla birlikte, KVN'in en üst seviyesi olan Major League'de yarıştı ve 1997'de şampiyonluk kazandı. Aynı yıl, kendi ekibi olan Kvartal 95'i kurdu ve liderliğini üstlendi. Bu ekip, yalnızca bir yarışma takımı olarak kalmayıp ilerleyen yıllarda büyük bir yapım şirketine dönüşecekti. 1998 ile 2003 yılları arasında Kvartal 95, KVN'in Major League'inde ve Ukrayna'nın en üst düzey açık liginde sahne aldı. Ekibin başarısı, onları Moskova'ya taşıdı ve bu süreçte sık sık Rusya'da vakit geçirerek eski Sovyet ülkelerinde geniş çaplı turnelere çıktılar. 2003 yılında Kvartal 95, Ukrayna'nın önde gelen televizyon kanallarından 1+1 için komedi programları üretmeye başladı. Yapımları büyük ilgi gördü ve 2005'te, Ukrayna'nın bir diğer büyük kanalı olan Inter'e geçiş yaptılar. Bu dönemde ekip, televizyon yapımcılığı alanında giderek daha fazla söz sahibi olmaya başladı ve Ukrayna'da eğlence sektörünün önemli oyuncularından biri haline geldi. 2008 yılında Love in the Big City ve devam filmi Love in the Big City 2 filmlerinde rol aldı. Sinema kariyerine 2011 yılında Office Romance. Our Time filmiyle devam etti ve 2012'de Rzhevsky Versus Napoleon adlı yapımda rol aldı. Serinin üçüncü filmi Love in the Big City 3 ise Ocak 2014'te gösterime girdi. Zelenski, 2012 yılında 8 First Dates adlı romantik komedi filminde başrol oynadı ve bu filmin 2015 ve 2016 yıllarında çekilen devam filmlerinde de yer aldı. Ayrıca, 2014 yapımı Ayı Paddington ve 2017 yapımı Ayı Paddington 2 filmlerinin Ukraynaca dublajında Paddington Ayısı karakterine ses verdi. Zelenski, 2010 ile 2012 yılları arasında Inter televizyon kanalının yönetim kurulunda yer aldı ve genel yapımcılığını üstlendi. Daha sonra, 2018 yılında yaptığı bir açıklamada, dönemin Ukrayna devlet başkanı Viktor Yanukoviç'in, kendisi Inter'in genel yapımcısı olduktan sonra Kvartal 95'in programlarını siyasi kontrol altına almak için kendisine 100 milyon dolar teklif ettiğini, ancak bu teklifi reddettiğini söyledi. Ağustos 2014'te Zelenski, Ukrayna Kültür Bakanlığı'nın Rus sanatçılarını Ukrayna'dan yasaklama niyetine karşı çıktı. 2015 yılından itibaren Ukrayna, bazı Rus sanatçılarının yanı sıra Rus medya ve sanat eserlerinin ülkeye girişini yasakladı. 2018'de Zelenski'nin rol aldığı romantik komedi filmi Love in the Big City 2, Ukrayna Sinematografi Yasası'na uymadığı gerekçesiyle ülkede yasaklandı. Ukrayna medyasının, Rusya-Ukrayna Savaşı sırasında Zelenski'nin yapım şirketi Kvartal 95'in Ukrayna ordusuna 1 milyon grivna bağışladığını bildirmesi üzerine, bazı Rus siyasetçiler ve sanatçılar, Zelenski'nin eserlerinin Rusya'da yasaklanması için dilekçe verdi. Zelenski, 2015 yılında Ukrayna cumhurbaşkanı rolünü oynadığı Halkın Hizmetkarı adlı televizyon dizisinin yıldızı oldu. Dizide Zelenski'nin karakteri, 30'larında bir lise tarih öğretmeniydi ve Ukrayna'daki hükûmet yolsuzluğuna karşı öfkeyle konuştuğu bir videonun viral olmasıyla başkanlık seçimlerini kazandı. Ayrıca Zelenski'nin rol aldığı komedi dizisi Svati, 2017'de Ukrayna'da yasaklandı, ancak Mart 2019'da bu yasak kaldırıldı. Zelenski çoğunlukla Rusça yapımlarda çalıştı. Ukrayna dilindeki ilk rolü, Aralık 2018'de Ukrayna ekranlarında görünen romantik komedi I, You, He, She oldu. Senaryonun ilk versiyonu Ukraynaca yazıldı ancak Litvanyalı aktris Agnė Grudytė için Rusçaya çevrildi. Daha sonra film Ukraynaca dublajlandı. Ekim 2021'de yayımlanan Pandora Belgeleri, Zelenski'nin, baş danışmanının ve Ukrayna Güvenlik Servisi Başkanı Ivan Bakanov'un, Britanya Virjin Adaları, Kıbrıs ve Belize'de bir dizi offshore şirketi yönettiğini ortaya çıkardı. Bu şirketlerden bazıları Londra'da lüks mülklere sahipti. Zelenski, 2019'daki seçimleri öncesinde kilit bir offshore şirketteki hisselerini Serhiy Şefir'e devretti, ancak belgeler, Zelenski'nin ailesinin bu şirketlerden para almaya devam etmesi için bir düzenleme yapıldığını gösterdi. Oysa Zelenski'nin seçim kampanyasının temel vaatlerinden biri Ukrayna'daki hükûmeti yolsuzluktan arındırmaktı.
2019 başkanlık kampanyası
Mart 2018'de Zelenski'nin yapım şirketi Kvartal 95'in üyeleri, Zelenski'nin önceki üç yıl boyunca rol aldığı televizyon programıyla aynı adı taşıyan Halkın Hizmetkârı adında yeni bir siyasi parti kurdu. Zelenski, siyasete girmeyi planladığını reddetti ve partinin ismini sadece başkalarının el koymaması için kaydettirdiğini söyledi. Buna rağmen, onun siyasete girmeyi planladığına dair geniş bir spekülasyon vardı. Zelenski, kampanya açıklamasından üç ay önce ve başkanlık seçimlerinden altı ay önce, Ekim 2018'de yapılan anketlerde birinci sırada yer alıyordu. Birkaç ay süren belirsiz açıklamaların ardından, 31 Aralık'ta, seçimlere dört aydan az bir süre kala Zelenski, 1+1 kanalında yayınlanan yılbaşı gecesi programında Ukrayna Devlet Başkanlığı için adaylığını açıkladı. Bu açıklama, aynı kanalda mevcut cumhurbaşkanı Petro Poroşenko'nun yılbaşı konuşmasını gölgede bıraktı. Zelenski, bu durumun kasıtlı olmadığını ve teknik bir aksaklıktan kaynaklandığını belirtti. Zelenski'nin Poroşenko'ya karşı başkanlık kampanyası neredeyse tamamen sanal bir şekilde gerçekleşti. Detaylı bir politika platformu açıklamadı ve ana akım medya ile etkileşimi minimaldi; bunun yerine seçmenlere sosyal medya kanalları ve YouTube videoları aracılığıyla ulaştı. Geleneksel kampanya mitinglerinin yerine, yapım şirketi Kvartal 95 ile birlikte Ukrayna genelinde stand-up komedi gösterileri düzenledi. Seçimden birkaç gün önce, 16 Nisan 2019'da, bazı Ukraynalı haber kuruluşları Zelenski'ye "gazetecilerden kaçınmayı bırakması" çağrısında bulundu. Zelenski, gazetecilerden saklanmadığını ancak “eski iktidar mensuplarının, sadece PR yaptığı” talk show programlarına çıkmak istemediğini ve tüm röportaj taleplerini karşılayacak zamanı olmadığını belirtti. Zelenski, kendisini düzen ve yolsuzluk karşıtı bir figür olarak tanımladı ve siyasetçilere olan güveni yeniden tesis etmek, “profesyonel, düzgün insanları iktidara getirmek” ve “siyaset kurumunun havasını ve tınısını değiştirmek” istediğini söyledi. Atlantik Konseyi üyesi Anders Aslund, Zelenski'nin popülist olmadığını söylese de, başka akademisyenler Zelenski'nin siyasetini popülizm çerçevesinde analiz etti. Siyaset bilimci Volodimir Kulik, Zelenski'yi “elitlere” karşı “halkı” savunduğunu iddia eden ve “halkı” tüm etnik, dilsel, dinsel ve diğer grupları kapsayacak şekilde tanımlayan “kapsayıcı” bir popülizm uygulayan biri olarak tanımladı.
Devlet başkanlığı
Zelenski, 20 Mayıs 2019'da Ukrayna devlet başkanı olarak göreve başladı. Ukrayna Yüksek Şurası'nda düzenlenen yemin törenine birçok yabancı yetkili katıldı. Törene katılanlar arasında Gürcistan devlet başkanı Salome Zurabişvili, Estonya cumhurbaşkanı Kersti Kaljulaid, Letonya cumhurbaşkanı Raimonds Vējonis, Litvanya cumhurbaşkanı Dalia Grybauskaitė, Macaristan cumhurbaşkanı János Áder, Avrupa Komisyonu başkan yardımcısı Maroš Šefčovič ve ABD Enerji Bakanı Rick Perry yer aldı. Zelenski, Ukrayna'nın ilk Yahudi kökenli devlet başkanı oldu. Aynı dönemde başbakanlık görevini Volodimir Hroysman yürüttüğü için Ukrayna, İsrail dışında aynı anda hem Yahudi bir devlet başkanına hem de Yahudi bir başbakana sahip olan ilk ülke unvanını kazandı. Zelenski, açılış konuşmasında o zamanki Ukrayna parlamentosunu feshetti ve erken parlamento seçimleri yapılması çağrısında bulundu. Parlamentodaki koalisyon üyelerinden biri olan Halk Cephesi, bu hamleye karşı çıktı ve iktidar koalisyonundan çekildi. Zelenski'nin ilk büyük reform girişimi, seçim sistemini çoğunluk esasına dayalı oylamadan, kapalı parti listeleriyle orantılı temsile dönüştürme önerisiydi. Ancak Ukrayna parlamentosu bu teklifi sert bir şekilde reddetti. Parlamenterler, kapalı listelerin yolsuzluğu artıracağına inanıyordu. Daha önce Zelenski, özellikle göreve başlama konuşmasında, açık listeli seçim sisteminin getirilmesi gerektiğini savunmuştu. Ancak sunduğu öneri, 2019 Ukrayna parlamento seçimlerinin kapalı listelerle yapılmasını öngörüyordu. Bunun sebebi olarak da ani seçim kararından sonra kalan 60 günlük sürenin yeni sistemi uygulamaya koymak için yeterli olmaması gösterildi.
Donbas ihtilafını sona erdirme girişimleri
Zelenski'nin seçim kampanyasındaki temel vaatlerinden biri Rusya-Ukrayna Savaşı'nı sona erdirmek ve Rusya'nın desteklediği ayrılıkçı hareketi çözmekti. Zelenski, 3 Haziran'da eski Devlet Başkanı Leonid Kuçma'yı Ukrayna'nın Üçlü Temas Grubu'ndaki temsilcisi olarak atadı. 11 Temmuz 2019 tarihinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ilk telefon görüşmesini gerçekleştirdi ve bu görüşme sırasında Putin'i AB'nin arabuluculuğundaki görüşmelere katılmaya çağırdı. İki lider ayrıca her iki tarafın elindeki mahkûmların değişimini de görüştü. Ekim 2019'da Zelenski, ayrılıkçılarla bir ön anlaşma yapıldığını duyurdu; buna göre Rusya'nın isimsiz birliklerini geri çekmesi karşılığında Ukrayna hükûmeti bölgede yapılan seçimlere saygı gösterecekti. Anlaşma hem siyasetçiler hem de Ukrayna halkı tarafından ağır eleştiri ve protestolarla karşılandı. Muhalifler, Donbas'ta yapılan seçimlerin özgür ve adil olma ihtimalinin düşük olduğunu, ayrılıkçıların Rusya yanlısı bir çoğunluk sağlamak için Ukrayna yanlısı sakinlerin çoğunu uzun süredir bölgeden uzaklaştırdığını ve Rusya'nın anlaşmanın gereğini yerine getirmesini sağlamanın imkansız olduğunu belirttiler. Zelenski ise Rusya çekilmeden seçimlerin yapılmayacağını söyleyerek müzakereleri savundu. Ayrılıkçıların saldırılarını sürdürmesi ve Rusya'nın onlara silah ve mühimmat sağlamaya devam etmesi nedeniyle anlaşma, çatışmayı hafifletmekte başarısız oldu. Donbas'ın Luhansk bölgesindeki aşırı sağcı Azak Taburu da dâhil olmak üzere bazı Ukraynalı milliyetçi milisler ve eski milisler de anlaşmayı kabul etmeyi reddetti. Zelenski, bu gruplardan bazılarıyla bizzat görüşerek onları ruhsatsız silahlarını teslim etmeye ve barış anlaşmasını kabul etmeye ikna etmeye çalıştı. Aşırı sağcı Ulusal Kolordu'nun lideri ve Azak Taburu'nun ilk komutanı olan Andriy Biletski, Zelenski'yi ordu gazilerine saygısızlık etmekle ve Ukraynalıları Rus saldırganlığına karşı savunmasız bırakarak Kremlin adına hareket etmekle suçladı. Nihayetinde barış anlaşması, savaşı sona erdirmek bir yana şiddeti azaltmakta bile başarısız oldu. Aralık 2019'da Rusya ve Ukrayna, 2016'da terk edilen Normandiya Dörtlüsü adı verilen ve Fransa ile Almanya'nın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelere yeniden başlamayı kabul etti; bu Zelenski'nin Vladimir Putin ile ilk yüz yüze görüşmesiydi. Temmuz 2020'de Zelenski, ayrılıkçılarla resmî bir ateşkes ilan etti ki bu, savaşın başladığı 2014'ten bu yana yirminci girişimdi. Ateşkes, sonraki birkaç yıl boyunca sık sık ihlal edilse ve genel şiddet yüksek kalmaya devam etse de, 2020'de ateşkes ihlalleri bir önceki yıla göre yüzde 50'nin üzerinde azaldı.
UIA 752 no'lu uçak kazası
8 Ocak 2020 tarihinde Başkanlık Ofisi, Volodimir Zelenski'nin Umman seyahatini, aynı gün İran yakınlarında düşen 752 sefer sayılı Ukrayna Uluslararası Havayolları uçağı nedeniyle yarıda kestiğini duyurdu. Aynı gün, Obozrevatel.com adlı internet haber sitesi, Ukrayna'daki muhalefet partisi Yaşam İçin Muhalefet Platformu'nun önde gelen isimlerinden Viktor Medvedçuk'un, 7 Ocak 2020'de Umman'a gitmiş olabileceğine dair bir haber yayımladı. Medvedçuk'un, Rusya Devlet Başkanı ile özel ilişkilere sahip olduğu biliniyordu. Bu haberin ardından, Zelenski'nin resmî olarak duyurulan görüşmelerinin yanı sıra başka gizli görüşmeler de yapmış olabileceğine dair söylentiler ortaya çıktı. 14 Ocak 2020'de, Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Andriy Yermak, bu iddiaları temelsiz komplo teorileri olarak nitelendirerek yalanladı. Aynı gün, Medvedçuk da bir açıklama yaparak bahsi geçen uçağın kendisine ait olmadığını, Umman'dan Moskova'ya giden bu uçağın aslında büyük kızının ailesi tarafından kullanıldığını söyledi. Daha sonra Yermak, Ukrayna'nın önemli haber sitelerinden Ukrayinska Pravda ile iletişime geçerek Zelenski'nin Umman ziyaretine ve İran'daki uçak kazasına ilişkin daha fazla detay paylaştı.
Dış ilişkiler
Zelenski'nin devlet başkanı olarak ilk resmî yurtdışı gezisi, Haziran 2019'da Brüksel'e oldu ve burada Avrupa Birliği ve NATO yetkilileriyle bir araya geldi. Ağustos 2019'da Zelenski, Ukrayna'daki Polonyalı toplu mezarlarının açılmasına yönelik yasağı kaldıracağını açıkladı. Önceki Ukrayna hükûmeti, Polonya'nın Volhin Katliamları'nda Ukrayna İsyan Ordusu tarafından öldürülen vatandaşlarının mezarlarını açmasını yasaklamıştı. Bu karar, Polonya'nın güneydoğusundaki Hruszowice'de bulunan Ukrayna İsyan Ordusu anıtının kaldırılmasının ardından alınmıştı.
2021-2022 Rusya-Ukrayna krizi
Nisan 2021'de Rusya'nın Ukrayna sınırlarına askeri yığınak yapmasına karşılık olarak Zelenski, ABD başkanı Joe Biden ile görüştü ve NATO üyelerini Ukrayna'nın üyelik talebini hızlandırmaya çağırdı. 26 Kasım 2021'de Zelenski, Rusya'yı ve Ukraynalı oligark Rinat Ahmetov'u hükûmetini devirmeye yönelik bir planı desteklemekle suçladı. Rusya bir darbe planına dâhil olduğunu reddetti ve Ahmetov yaptığı açıklamada “Volodimir Zelenski tarafından beni bir tür darbenin içine çekme girişimleri hakkında kamuoyuna açıklanan bilgiler tamamen yalandır. Başkanın amacı ne olursa olsun, bu yalanın yayılmasından öfke duyuyorum” dedi. Aralık 2021'de Zelenski, Rusya'ya karşı önleyici tedbirler alınması çağrısında bulundu. 19 Ocak 2022'de bir video mesaj yayımlayarak ülke vatandaşlarına paniğe kapılmamaları gerektiğini söyledi. 28 Ocak'ta Zelenski, Batı'yı ülkesinde olası bir Rus işgali konusunda “panik” yaratmamaya çağırdı ve “yakın” bir işgal tehdidine ilişkin sürekli uyarıların Ukrayna ekonomisini riske attığını sözlerine ekledi. Zelenski, Rusya'nın askeri yığınağının başladığı 2021 başlarından “daha büyük bir tırmanma görmüyoruz” dedi. Zelenski ve ABD başkanı Joe Biden, tehdidin ne kadar yakın olduğu konusunda fikir ayrılığına düştüler. 19 Şubat'ta Rusya'nın Ukrayna'yı işgal edeceği endişeleri artarken Zelenski, Münih Güvenlik Konferansı'nda Batılı ülkeleri Moskova'ya karşı “yatıştırıcı” tutumlarını terk etmeleri konusunda uyardı. "Ukrayna, dünyanın üçüncü büyük nükleer cephaneliğini teslim etme karşılığında güvenlik garantileri aldı. Silahımız yok. Güvenliğimiz de yok... Ama yatıştırma politikasından, güvenlik ve barışı sağlayan bir politikaya geçiş talep etme hakkımız var." dedi. Rus işgalinden kısa bir süre önce, 24 Şubat'ın erken saatlerinde Zelenski, hem Ukrayna hem de Rusya vatandaşlarına hitaben bir konuşma yaptı. Ukrayna hükûmetinde neo-Nazilerin bulunduğuna dair Rus hükûmetinin iddialarını reddetti ve Donbas bölgesine saldırma niyetinde olmadığını belirterek bölgeyle olan bağlarını vurguladı. Konuşmasının bir bölümünde Rus halkına Rusça hitap ederek, savaşı önlemek için liderlerine baskı yapmaları çağrısında bulundu. Konuşma yaygın olarak “duygusal” ve “şaşırtıcı” olarak nitelendirildi.
2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgali
Putin, 24 Şubat sabahı Rusya'nın Donbas'ta “özel bir askeri operasyon” başlattığını duyurdu. Rus füzeleri, Ukrayna'daki bir dizi askeri hedefi vurdu ve Zelenski sıkıyönetim ilan etti. Zelenski ayrıca Rusya ile diplomatik ilişkilerin derhal geçerli olmak üzere kesildiğini duyurdu. Günün ilerleyen saatlerinde genel seferberlik ilan etti. Zelenski, Rusya'nın sadece askeri bölgeleri hedef aldığını iddia etmesine rağmen sivil bölgelerin de vurulduğunu söyledi. O gün sabah erken saatlerde yaptığı bir konuşmada, istihbarat servislerinin kendisini Rusya'nın en önemli hedefi olarak belirlediğini, ancak kendisinin Kiev'de kaldığını ve ailesinin de ülkede kalacağını söyledi. “Devlet başkanını yok ederek Ukrayna'yı siyasi olarak yok etmek istiyorlar” dedi. 26 Şubat'ın erken saatlerinde, Rus birliklerinin Kiev'e yönelik en büyük saldırısı sırasında, ABD hükûmeti ve Türkiye cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Zelenski'ye daha güvenli bir yere tahliye olması çağrısında bulundu ve bu konuda yardım teklif etti. Zelenski, her iki teklifi de reddederek Kiev'de savunma güçleriyle kalmayı tercih etti ve "Mücadele burada, Kiev'de; bana yol değil, mühimmat lazım." dedi. Ukraynalıların %90'ından fazlası Zelenski'nin aldığı kararları destekledi. Bu oran, ülkenin batısında ve ortasında %90'ın üzerinde olurken, doğu ve güneydeki Rusça konuşulan bölgelerde %80'in üzerine çıktı. Pew Araştırma Merkezi'nin yaptığı bir ankete göre, Amerikalıların %72'si de Zelenski'nin uluslararası ilişkileri yönetme biçimine güven duydu. Zelenski, Rus işgali sırasında Ukrayna'nın savaş zamanı lideri olarak dünya çapında tanındı; tarihçi Andrew Roberts onu Winston Churchill ile kıyasladı. Zelenski, Rus işgali sırasında Ukrayna'nın savaş dönemi lideri olarak dünya çapında tanındı; tarihçi Andrew Roberts, onu Winston Churchill ile kıyasladı. Harvard Political Review, Zelenskyy'nin "sosyal medyanın gücünü kullanarak tarihin ilk gerçekten çevrimiçi savaş lideri haline geldiğini ve geleneksel aracılara ihtiyaç duymadan doğrudan halka seslendiğini" yazdı. The Hill, Deutsche Welle, Der Spiegel ve USA Today gibi yayınlar da dâhil olmak üzere birçok yorumcu onu ulusal kahraman veya küresel kahraman olarak tanımladı. BBC News ve The Guardian, işgale verdiği yanıtın daha önce kendisini eleştirenlerden bile övgü aldığını bildirdi. İşgal sırasında Zelenski'nin bir düzineden fazla suikast girişiminin hedefi olduğu bildirildi. Bunlardan üçü, işgale karşı çıkan Rusya Federal Güvenlik Servisi çalışanlarının verdiği istihbarat sayesinde engellendi. Suikast girişimlerinden ikisi Rus paramiliter gücü olan Wagner Grubu tarafından, üçüncüsü ise Çeçen lider Ramazan Kadirov'un özel muhafızları olan Kadirovtsı tarafından gerçekleştirildi. Zelenski, Rus güçleri tarafından öldürülen Ukraynalı siviller hakkında konuşurken şunları söyledi: Affetmeyeceğiz. Unutmayacağız. Bu savaşta zulüm yapan herkesi cezalandıracağız... Şehirlerimizi, insanlarımızı bombalayan, füzeleri ateşleyen, emir veren her pisliği bulacağız. Bu dünyada mezarınız dışında sakin bir yeriniz olmayacak. 7 Mart 2022 tarihinde Çekya cumhurbaşkanı Miloš Zeman, Zelenski'yi “Rusya'nın işgali karşısında gösterdiği cesaret ve kahramanlık” nedeniyle Çek Cumhuriyeti'nin en yüksek devlet nişanı olan Beyaz Aslan Nişanı ile ödüllendirmeye karar verdi. Zelenski, defalarca Putin ile doğrudan görüşmeler yapılması çağrısında bulundu ve "Aman Tanrım, ne istiyorsunuz? Toprağımızdan çıkın. Eğer şimdi çıkmak istemiyorsanız, benimle müzakere masasına oturun. Ama Macron ve Scholz ile olduğu gibi 30 metre uzaktan değil. Isırmam" dedi. Zelenski, Putin'in Ukraynalıların işgalci güçleri "çiçekler ve gülümsemelerle" karşılayacağını düşündüğünden "yüzde 99,9 emin" olduğunu söyledi. 7 Mart 2022'de Kremlin, işgali sonlandırmak için Ukrayna'nın tarafsızlığını; Rusya tarafından ilhak edilen Kırım'ı Rus toprağı olarak tanımasını; ve Donetsk ile Luhansk'ın tek taraflı olarak ilan edilen ayrılıkçı cumhuriyetlerini bağımsız devletler olarak tanımasını şart koştu. 8 Mart'ta Zelenski, Putin'in talepleri üzerine görüşmelere açık olduğunu ifade etti, ancak "teslim olmaya" gelmeyeceğini söyledi. Ukrayna'nın NATO'ya katılmasına alternatif olarak ABD, Türkiye, Fransa ve Almanya ile yeni bir toplu güvenlik anlaşması önerdi. Zelenski'nin Halkın Hizmetkârı partisi, Ukrayna'nın Kırım, Donetsk ve Luhansk üzerindeki haklarından vazgeçmeyeceğini belirtti. Ancak Zelenski, Ukrayna'nın Rus diline korunmuş azınlık statüsü vermeyi değerlendirdiğini söyledi. 15 Mart 2022'de Polonya başbakanı Mateusz Morawiecki, Çekya başbakanı Petr Fiala ve Slovenya başbakanı Janez Janša ile birlikte Kiev'i ziyaret ederek Zelenski ile görüştü ve Ukrayna'ya destek verdi. 16 Mart 2022'de Zelenski'nin Ukrayna vatandaşlarını Rusya'ya teslim olmaya çağırdığı bir deepfake internette yayınlandı. Saldırının büyük ölçüde amaçlanan hedefinde başarısız olduğu düşünüldü. Video, deepfake teknolojisinin küresel ölçekli bir dezenformasyon saldırısında ilk kullanımı olarak kabul edilmektedir. Zelenski, Batı ülkelerinin hükûmetlerini Rusya'yı dışlamak için harekete geçirmeye çalıştı. Avrupa Birliği, Birleşik Krallık, Polonya, Avustralya, Kanada, ABD, Almanya, İsrail, İtalya, Japonya, Hollanda, Romanya ve İskandinav ülkelerinin parlamentolarında birçok kez konuşma yaptı.
Özel hayatı
Zelenski, Eylül 2003'te birlikte liseye ve üniversiteye gittiği Olena Kiyashko ile evlendi. Kiyashko, Kvartal 95'te senaryo yazarı olarak çalışıyordu. Çiftin ilk kızları Oleksandra, Temmuz 2004'te doğdu. Oğulları Kyrylo ise Ocak 2013'te doğdu. Ailesiyle birlikte Kiev'de yaşamaktadır. 2018 yılındaki mal varlığı, yaklaşık olarak 37 milyon ₴ (1,5 milyon Amerikan doları) değerindeydi. Zelenski'nin ana dili Rusçadır ve aynı zamanda Ukraynaca ve İngilizceyi de akıcı bir şekilde konuşabilmektedir. Başkan olduğundan beri Ukraynaca bilgisini büyük ölçüde geliştirdi ve dile hâkimiyetini arttırmasına yardımcı olması için bir özel öğretmen tuttu.
Kaynak: Vikipedi (CC BY-SA 4.0)
Oynadığı diziler
Sıkça sorulan sorular
›Volodimir Zelenski kaç yaşında?
25 Ocak 1978 doğumlu Volodimir Zelenski, 48 yaşındadır.
›Volodimir Zelenski hangi burç?
25 Ocak 1978 doğumlu Volodimir Zelenski, Kova burcudur.
›Volodimir Zelenski nereli?
Volodimir Zelenski, Krivoy Rog, Ukrainian SSR, USSR [now Kryvyi Rih, Ukraine] doğumludur.
›Volodimir Zelenski hangi dizilerde oynadı?
Volodimir Zelenski, Halkın Hizmetkârı, Dönüm Noktası: Atom Bombası ve Soğuk Savaş, The Zelensky Story, RUTTE, Любовь в большом городе 3 dahil 9 dizide rol aldı.