Dorothy Allison
Dorothy Allison (11 Nisan 1949 - 6 Kasım 2024), Amerikalı yazardır. Eserlerinde; sınıf çatışması, cinsel istismar, çocuk istismarı, feminizm ve lezbiyenizm gibi konuları işlemiştir. Kendisini bir lezbiyen kadın olarak tanımlamıştır. Lambda Edebiyat Ödülleri de dahil olmak üzere birkaç ödüle layık görülmüştür. Allison, 2014'te Güneyli Yazarlar Cemiyeti'ne seçilmiştir.
Çocukluk ve gençlik yılları
Dorothy Allison 11 Nisan 1949'da Güney Karolina'nın Greenville eyaletinde, henüz on beş yaşında olan Ruth Gibson Allison tarafından dünyaya getirildi. Annesi bekar ve fakirdi. Garsonluk ve aşçılık yaptı. Evlendi ama Dorothy Allison henüz beş yaşındayken üvey babası ona karşı cinsel istismara başladı ve bu istismar yedi yıl sürdü. On bir yaşındayken bu durumu bir akrabasına anlattı, o da annesine. Ruth, kocasını kızı yalnız başına bırakmaya zorladı ve aile dağılmadı. Bu süreç fazla uzun sürmedi. Üvey baba istismarına beş yıl daha devam etti. Allison hem fiziksel hem de ruhsal acılar çekti. Babasından belsoğukluğu kaptı ve bu hastalık 20'lerine kadar ne teşhis ne de tedavi edilebildi. Tedavi edilemeyen bu hastalık Allison'un doğurganlığını elinden aldı. Aile borçtan kaçmak için merkez Florida'ya yerleşti. Allison aşırı fakirlik yüzünden aile bireylerinin ölümlerine şahit oldu. Kaoslarla dolu aile yaşamına rağmen, liseden mezun olan ilk kişi olmayı başardı. Ulusal Erdem Bursu'nu kazandı. 18 yaşında evini terk etti ve üniversiteye kayıt oldu.
Üniversite yılları
1970'lerin başında Allison Florida Presbiteryan Üniversitesi’ne (şimdilerin Eckerd Üniversitesi) Ulusak Erdem bursu ile katıldı. Üniversitedeyken, bir feminist kolektifin izinden kadın hareketlerine katıldı. Militan feministleri yazma kararını aldırdıkları için övdü. Antropoloji dalında B.A ile mezun olduktan sonra Florida Eyalet Üniversitesi’nde antropoloji üzerine çalıştı.
Eserleri
Allison'un eserleri; sınıf çatışması, çocuk ve cinsel istismar, kadınlar, lezbiyenlik ve aileyi tema olarak aldı. Allison'un ilk romanı olan yarı otobioyografik eseri Karolina'dan Çıkan Piç(1992). Ulusal Kitap Ödülleri'ndeki finalistlerden biriydi. İçerisindeki Güneylilerin fakirliği, aile bağları, çocuk istismarı ve tecavüzü ele alan görselleriyle "Piç" Ferro Grumbley ve Bay Area Eleştirmenleri Ödülünü kurgu dalında kazandı. Roman düzineden fazla dillere çevrildi. Filme uyarlandı ve 1996'da Showtime'da galası yapıldı. Allison'un ikinci romanı "Mağara Adamı" 1998'de yayımlandı ve New York Times en çok satanlar listesine girdi. 1998'de kurgu dalında Lambda Edebiyat Ödülü'nü kazandı ve Lillian Smith Ödülü'nde finalist oldu. Mağara Adamı sahneye ve ekrana uyarlandı en çok dikkat çekeni ise 2004'te Lisa Cholodenko tarafından yönetilen, Kyra Sedgwick ve Kevin Bacon'un başrol olduğu aynı isimli filmdi. Allison'un kitabı Çöp: Kısa Hikâyeler 1988'de Firebrand Kitapçılık tarafından basıldı. Düzenlenmiş baskı Penguen (1990) ve Plume (2002), "Merhamet" ve "Yaşamaya Karar Vermek" gibi yeni eklenen hikâyelerle yayımlandı. 1989'da Lambda Edebiyat Ödülleri'ni En iyi Lezbiyen Küçük Basım Kitabı ve En İyi Lezbiyen Kurgusu dalında kazandı. Etkileri Toni Morr, Som, Berta Harris ve Andre Lordeu'u da kapsadı. Allison "Masmavi Göz"ün onu ensest hakkında yazmasında yardımcı olduğunu söyler. 1975'te Allison, Vermont, Plainfield’da feminist teori enstitüsünde Sagaris'li Harris'ten ders aldı. Haris ona, "Özellikle lezbiyenlik üzerine yazdığın zaman dürüst ve korkusuz olmalısın," dedi. 1980'lerin başında, bir şiir dinletisinde Lorde ile tanıştı. Sonunda Allison'un kısa hikâyesi olacak olan "Nehirlerin İsmi"ni okuduktan sonra Allison'a yaklaştı ve "Öylece yazmalısın," dedi.
Küçük basımcılara desteği
Allison 1998'de Özgür Ruhlar Ödülü'nü kurdu. Bu, küçük matbaacılarla ve bağımsız kitapçılarla çalışıp onların gelişimine katkı sağlayan bireylere yıllık verilen bir ödüldür. Bu ödül Astraea Kurumu tarafından yönetilmiştir. İnsanları ve kurumları yeni yazarladı tanıtmaya teşvik etmeye yönelik bir ödüldür. Aksi takdirde bu eserler hiç okunmamış olabilirdi. "Şartlar", "Köyün Sesi", "New York Yerlileri" ve "Edebi Destek Sesi"ne katkı sağlamıştır. Allison Uluslararası PEN Kurumu'nun da üyesidir. Sansüre Karşı Ulusal Koalisyon'un danışma kuruluna, Özgür İfade İçin Feministler ve James Tiptree Jr. Ödülleri için de hizmet etmiştir. Bu ödül, cinsiyet fikirlerini keşfeden ve derinlemesine inceleyen bilimkurgu ve fantezi eserlerine yılda bir kez sunulur.
Cins ve cinsiyet eylemciliği
Allison güvenli sekse bağlı kaldı ve feminist ve lezbiyen topluluklarda aktif olarak bulundu. Illinois, Quincy'li Kristle Friddle ile birlikte Lezbiyen Seks Mafyası adlı grubun kurucularından biriydi. Grup, bütün cinsel yönelim ve kimliklere sahip kadınlar için bir bilgi ve destek grubudur. 1977'de Basındaki Özgürlük İçin Kadınların Enstitüleri Allison ile bağdaştı. ÖİKD bir kâr amacı gütmeyen Amerikan yayın organizasyonudur. Bu organizasyon kadınlar ve kadınlar üzerine kurulu halka açık medya biçimlerini bağlamak ve iletişimlerini artırmak için çalışır.
Özel hayatı
Alix Layman isimli partneri ve oğulları Wolf ile birlikle Kaliforniya Monte Rio'da yaşıyor.
Eserler
Benden Nefret Eden Kadınlar: Dorothy Allison'dan Şiirler (1983) Çöp: Kısa hikâyeler(1988) Benden Nefret Eden Kadınlar: Şiirleri 1980-1990(1991) Karolina'dan Çıkan Piç(1992) Ten: Seks, Sınıf ve Edebiyat Hakkında Sohbetler(1994) Bildiğimden Emin Olduğum İki Veya Üç Şey(1995) Mağara Adamı (1998) O Olan(TBA)
Filmografya
Karolina'dan Çıkan Piç (1996) Bildiğimden Emin Olduğum İkiVeya Üç Şey (1997) Taşduvardan Sonrası (1999) Mağara Adamı(2004) Yönetmen: Lisa Cholodenko, Başrol: Aidan Quinn ve Kyra Sedgwick
Sahne
Mağara Adamı(2003) Kate Moira Ryan tarafından New York Tiyatrosu’nda sahneye uyarlanmıştır.
Kaynak: Vikipedi (CC BY-SA 4.0)
Oynadığı diziler
Sıkça sorulan sorular
›Dorothy Allison hangi dizilerde oynadı?
Dorothy Allison, A Fortunate Life dizilerinde rol aldı.